Σχεδιασμένες το 1895 και ακατάλληλες να υποστηρίξουν τις
διδακτικές μεθόδους της εποχής εκείνης είναι στην πλειοψηφία τους οι αίθουσες
διδασκαλίας των ελληνικών σχολείων. Εδώ και 120 χρόνια τα λειτουργικά
χαρακτηριστικά των σχολικών αιθουσών δεν έχουν υποστεί ουσιαστικές αλλαγές,
καθώς το πρότυπο σχήμα τους παραμένει ορθογώνιο, ο άμεσος φυσικός φωτισμός
είναι από την αριστερή πλευρά (ταιριάζει μόνο σε δεξιόχειρες) και η διαρρύθμισή
τους παραμένει η ίδια. Το ΑΠΘ έκανε παρεμβάσεις σε 83 σχολεία με καταπληκτικά αποτελέσματα! Δείτε πώς....
 |
| Αίθουσα του 4ου Δημοτικού Σχολείου Μενεμένης πριν και μετά την πιλοτική παρέμβαση του ΑΠΘ |
Η παραδοσιακή τάξη, με τη διάταξη των θρανίων σε παράλληλες
σειρές και προσανατολισμό προς τον πίνακα και την έδρα (ακόμη και σε
υπερυψωμένο βάθρο) ενδεχομένως να "ξυπνά" νοσταλγικές μνήμες στους
γονείς των σημερινών μαθητών, ουσιαστικά, όμως, δεν εξυπηρετεί, παρά έναν
ξεπερασμένο δασκαλοκεντρικό τρόπο λειτουργίας της τάξης, με εξαιρετικά
περιορισμένη την αλληλεπίδραση μεταξύ των μαθητών, που υπονομεύει την
ενεργητική συμμετοχή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία, τη συνεργασία και τον
διάλογο στην ομάδα και την τάξη, τη συντροφικότητα ως στοιχείο της καθημερινής
ζωής στο σχολείο.
Μικρές και ανέξοδες -πλην ουσιαστικές- παρεμβάσεις
ανασχεδιασμού του σχολικού χώρου δύνανται να αλλάξουν την εικόνα των σχολείων,
την ποιότητα του μαθήματος και την ψυχολογία μαθητών και εκπαιδευτικών, όπως
απέδειξαν έρευνες και πιλοτικές εφαρμογές, για την υλοποίηση των οποίων ανώτατα
εκπαιδευτικά ιδρύματα, όπως το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το
Πολυτεχνείο Κρήτης "πάντρεψαν" τα επιστημονικά πεδία της Παιδαγωγικής,
της Αρχιτεκτονικής, της Ψυχολογίας και της Κοινωνικής Γεωγραφίας.
«Χρώμα και φως αντί του κρύου λευκού και του φωτισμού σούπερ
- μάρκετ»
Ο καθηγητής του Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και
Εκπαίδευσης της Παιδαγωγικής Σχολής του ΑΠΘ κ. Δημήτρης Γερμανός τεκμηρίωσε
ερευνητικά τον ρόλο του παιδαγωγικού ανασχεδιασμού του σχολικού χώρου, στη
μετάβαση από την παραδοσιακή στη συνεργατική τάξη, μεταμορφώνοντας, στο πλαίσιο
πιλοτικής εφαρμογής, τις σχολικές αίθουσες 81 Νηπιαγωγείων, Δημοτικών και
Γυμνασίων - Λυκείων στην Ελλάδα και δύο στην Κύπρο.
«Πλεονέκτημα της μεθόδου
παιδαγωγικού ανασχεδιασμού του σχολικού χώρου που προτείνουμε είναι, ότι τις
ίδιες σχολικές εγκαταστάσεις που έχουμε, χωρίς να γκρεμίζουμε τίποτε, τις
προσαρμόζουμε σε σύγχρονες συνθήκες» σημειώνει ο κ. Γερμανός.
Εξήγησε δε - σε σχέση με το κόστος της «ανακαίνισης»- ότι
πολλές από τις αναγκαίες εργασίες (πατώματα, ελαιοχρωματισμοί, φωτισμός κ.λπ.)
είναι ούτως ή άλλως ενταγμένες στους προϋπολογισμούς συντήρησης των σχολείων. «Απλώς,
αντί να βάψουμε την αίθουσα σε λευκό χρώμα, επιλέγουμε χρώματα που έχουν σχέση
με τα ενδιαφέροντα των παιδιών και χρωματισμούς που δημιουργούν θετικό
ψυχολογικό κλίμα και, αντίστοιχα, επιλέγουμε κατάλληλο φωτισμό, έναντι του
μοντέλου φωτισμού σούπερ - μάρκετ, που προτιμάται έως και σήμερα στα σχολεία»
προσθέτει.
«Κινούμενα θρανία και
διακόσμηση από τα παιδιά»
Η σχολική αίθουσα διαμορφώνεται, για να μπορεί να
υποστηρίζει την ανάπτυξη συνεργατικών δραστηριοτήτων και σχέσεων (γωνίες με
μαξιλάρια, καθιστικά, χώροι συνεδρίασης) και την πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνία
μεταξύ των παιδιών (ενωμένα θρανία).
«Ο τρόπος που μπαίνουν τα θρανία πρέπει να εξυπηρετεί τρεις
διαφορετικές ανάγκες στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, δηλαδή τα
παιδιά να μπορούν να εργάζονται μόνα τους, σε μικρές ομάδες ή ως μία μεγάλη
ομάδα όλη η τάξη. Έτσι, η οργάνωση του χώρου πρέπει είναι ευέλικτη και η
διάταξη των θρανίων να προσφέρει και τις τρεις μορφές εργασίας» διευκρινίζει ο
κ. Γερμανός.
Επίσης, δημιουργείται χώρος ειδικός για κάθε ομάδα και, όπου
είναι δυνατόν, προσωπικός χώρος για κάθε παιδί της τάξης, ενώ τοποθετείται
«έξυπνος» σχολικός εξοπλισμός (πολυμορφικές και πολυχρηστικές κατασκευές).
Τμήματα του χώρου οργανώνουν και διακοσμούν τα ίδια τα παιδιά,
δημιουργώντας μικροπεριβάλλον και οικεία ατμόσφαιρα στη σχολική αίθουσα.
Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί παρακολουθούν πρόγραμμα
επιμόρφωσης σε θέματα συνεργατικής μάθησης,